Autor/ka
dokumentacji
Magdalena Kreis
Opis
Rzeźba plenerowa „Interpretacja przestrzenna poezji strukturalnej Stanisława Dróżdża »Samotność«” została zrealizowana w Parku Popowickim w 2016 roku, jednak jej geneza sięga końca lat 60. XX wieku. Punktem wyjścia była praca Stanisława Dróżdża „Samotność” z 1968 roku – niewielki utwór z nurtu poezji konkretnej, składający się z multiplikowanych czarnych cyfr „1” na białym tle. Pozbawione matematycznego sensu znaki funkcjonowały jako pojęciokształt, otwierający pole interpretacji społecznej i egzystencjalnej. W 1970 roku, w ramach Sympozjum Plastycznego Wrocław ’70, Barbara Kozłowska zaproponowała przestrzenną interpretację tej pracy. Podobnie jak wiele koncepcji sympozjalnych, projekt nie doczekał się wówczas realizacji. Został urzeczywistniony dopiero po ponad czterdziestu latach, z inicjatywy Fundacji Art Transparent, w ramach projektu „Stanisław Dróżdż. Ścieżki tekstu” realizowanego podczas Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016. Instalacja składa się z 45 betonowych bloków w kształcie cyfr „1”, ustawionych w kwadratowym układzie: dziewięć elementów w pięciu rzędach. Całość posadowiona jest na niskiej, okrągłej betonowej podstawie, zrównanej z linią trawnika. Wysokość jedynek stopniowo wzrasta — od około jednego do dwóch metrów. Elementy zostały pomalowane na charakterystyczny dla twórczości Kozłowskiej odcień niebieskiego. Praca przenosi graficzny wiersz Dróżdża w wymiar przestrzenny, zachowując jego zasadniczą ideę: opowieść o jednostce w zbiorowości, o samotności doświadczanej mimo fizycznej obecności innych.
Autorska refleksja
Stanisław Dróżdż był silnie związany z Wrocławiem — mieszkał w rejonie ul. Legnickiej i pl. Strzegomskiego, gdzie do dziś obecne są jego realizacje w przestrzeni miasta. Umieszczenie interpretacji „Samotności” w Parku Popowickim wpisuje się w tę mapę znaczeń, a jednocześnie otwiera pracę na nowe konteksty. Bezpośrednie sąsiedztwo nowej zabudowy mieszkaniowej wzmacnia aktualność dzieła. Instalacja może być odczytywana zarówno jako komentarz do doświadczenia samotności w gęstej strukturze miejskiej, jak i jako potencjalna przestrzeń spotkania, gry i relacji. Reakcje odbiorców są skrajne — od niezrozumienia i krytyki po spontaniczne, cielesne użytkowanie rzeźby. Dzieci traktują ją jak labirynt lub element zabawy, co w nieoczywisty sposób przywraca jej performatywny, otwarty charakter.
Statement
Twórczość Stanisława Dróżdża fascynuje mnie konsekwencją i prostotą formy, która niesie intensywny, egzystencjalny przekaz. Realizacja w Parku Popowickim pozwala wejść w „pojęciokształt” — fizycznie doświadczyć bycia jedną z jedynek, zagubić się w rytmie powtórzeń, odnaleźć własną pozycję w zbiorowości. To doświadczenie może być zarówno dosłowne, jak i intuicyjne. Fakt, że rzeźba jest użytkowana swobodnie, często jako przestrzeń zabawy, nie osłabia jej sensu. Przeciwnie — pokazuje, że sztuka współczesna może funkcjonować poza schematem kontemplacji, jako żywa struktura do zamieszkiwania.
