U podstaw myślenia o projekcie autorzy i autorki dokumentacji koncentrują się na praktykach artystycznych funkcjonujących poza wyraźnie wyznaczonymi ramami instytucji. Jego polem są przestrzenie przejściowe, użytkowe, marginalne: podwórka, przejścia, pasaże, tereny zielone, zaplecza, fragmenty infrastruktury miejskiej. To miejsca codziennego ruchu, pracy i trwania, w których sztuka pojawia się jako zdarzenie wtórne wobec funkcji, a często także wobec uwagi przechodniów.
Projekt ma wyraźny wymiar społeczny. Nie narzuca narracji, nie wprowadza hierarchii odbioru ani gotowych interpretacji. Proponuje raczej sytuację odkrywania, sztuka pojawia się w bezpośrednim otoczeniu ludzi, często tam, gdzie jej obecność nie jest oczekiwana. To doświadczenie bywa pierwszym kontaktem z działaniem artystycznym poza galerią czy muzeum. W tym sensie projekt działa inkluzywnie, zapraszając do spotkania osoby, które na co dzień nie uczestniczą w obiegu instytucjonalnym.
Pojęcie „niemiejsca”, wywodzące się z refleksji antropologicznej, pozostaje tu w ujęciu operacyjnym. Marc Augé opisywał je jako przestrzenie późnej nowoczesności, w których doświadczenie jednostki podporządkowane jest logice tranzytu, powtarzalności i anonimowości. Projekt podejmuje tę diagnozę jako punkt wyjścia do dalszego namysłu nad potencjałem tych przestrzeni. Nie poszukujemy czystych definicji, lecz badamy konkretne sytuacje: gdzie i w jaki sposób sztuka zakorzenia się w przestrzeniach pozornie neutralnych, jak zmienia ich percepcję i jak sama ulega wpływom kontekstu. Każda z dokumentowanych realizacji funkcjonuje w relacji z otoczeniem – społecznym, historycznym, materialnym.
Mieszkańcy rozpoznają znane im miejsca na nowo, zaczynają dostrzegać ich warstwę symboliczną i kulturową. Niemiejsce, które dotąd było jedynie tłem codziennych czynności, staje się przestrzenią relacji, z pamięcią, z historią okolicy, z aktualnymi potrzebami i napięciami. Sztuka nie „ożywia” przestrzeni w sposób dekoracyjny; raczej wydobywa to, co już w niej obecne, lecz niewidoczne. Istotnym wymiarem projektu jest jego relacja z lokalnymi społecznościami. Działania artystyczne funkcjonują w bezpośrednim sąsiedztwie codziennego życia mieszkańców, wpisując się w ich rytm i topografię. Odbiorca spotyka sztukę poza instytucjonalnym kontekstem, często w drodze do pracy, szkoły czy domu. To doświadczenie sprzyja odkrywaniu, zarówno samego dzieła, jak i miejsca, które dotąd pozostawało przezroczyste. W ten sposób projekt uruchamia proces wspólnego rozpoznawania przestrzeni, wzmacniając poczucie lokalnej uważności i współodpowiedzialności za otoczenie.
Istotnym elementem projektu jest dokumentacja: świadoma, etyczna, oszczędna w środkach. Rejestrowanie działań artystycznych odbywa się z poszanowaniem miejsca, bez ingerencji w jego strukturę i rytm. Używane narzędzia pozostają mobilne i dostępne, a sam proces dokumentacyjny staje się częścią praktyki artystycznej. Zdjęcie, dźwięk, opis i lokalizacja nie pełnią funkcji ilustracyjnej, raczej współtworzą narrację o obecności sztuki poza głównym obiegiem.
Sztuka w niemiejscach rozwija się jako projekt mapujący: gromadzi sztukę w przestrzeni z różnych regionów, tworząc rozproszony obraz współczesnych praktyk pozainstytucjonalnych. Każdy punkt na mapie zachowuje swoją autonomię, a jednocześnie wpisuje się w szerszą strukturę. Projekt pokazuje sztukę jako proces osadzony w lokalności, zależny od warunków przestrzennych, społecznych i czasowych.
W wymiarze kulturowym przedsięwzięcie dotyka kwestii widzialności i pamięci. Działania efemeryczne, interwencje tymczasowe i obiekty pozbawione ochrony instytucjonalnej zyskują tu formę zapisu, który umożliwia ich dalsze istnienie w przestrzeni cyfrowej. Archiwum projektu funkcjonuje jako narzędzie dzielenia się wiedzą, doświadczeniem i praktyką, bez hierarchii, bez centralnego punktu odniesienia.
Poprzez projekt chcemy tworzyć pole spotkania dla artystów, kuratorów, animatorów i osób działających lokalnie. Wspólnym mianownikiem pozostaje uważność na kontekst i odpowiedzialność za sposób obecności sztuki w przestrzeni wspólnej. „Sztuka w nie miejscach” proponuje myślenie o sztuce jako o działaniu wpisanym w codzienność, relację i czas, obecnym tam, gdzie zwykle się jej nie spodziewamy.
Projekt posiada charakter otwarty i rozwijający się. Jego struktura pozwala na włączanie kolejnych lokalizacji, praktyk artystycznych i kontekstów społecznych. Każda realizacja staje się częścią większej mapy, która nie pełni funkcji katalogu, lecz narzędzia poznawczego. Dokumentacja działań służy dalszemu obiegowi idei, umożliwiając ich obecność w dyskusji o przestrzeni publicznej, sztuce współczesnej i codziennym doświadczeniu miasta.
-p-2000.jpg)
