Autor/ka
dokumentacji
Aleksandra Dudek
Opis
Rzeźba „Synogarlice” autorstwa Michała Gałkiewicza została zrealizowana w 1974 roku i usytuowana na łódzkim osiedlu Zarzew, przed wielokondygnacyjnym budynkiem mieszkalnym z okresu PRL. Obiekt ustawiony jest frontem do ulicy, na niewielkim placu otoczonym zielenią i ławkami. Kompozycja przedstawia dwa ptaki siedzące na wspólnym postumencie, na którym umieszczono tabliczkę z datą powstania. Gałkiewicz był jedną z kluczowych postaci powojennej rzeźby plenerowej w Łodzi. W 1974 roku zainicjował Łódzką Galerię Rzeźby w Alei Związku Młodzieży Polskiej (obecnie Pasaż Rubinsteina), której celem było wprowadzenie rzeźby w codzienną przestrzeń miasta. „Synogarlice”, obok rzeźby „Kochankowie”, należały do zespołu realizacji związanych z tą inicjatywą, choć nie zostały ujęte w oficjalnym katalogu wystawy. Ich obecność potwierdzają zachowane materiały fotograficzne. Lokalizacja rzeźby wpisuje się w szerszy kontekst urbanistyczny Łodzi lat siedemdziesiątych, okresu intensywnego rozwoju wielkopłytowych osiedli mieszkaniowych. W tamtym czasie rzeźba plenerowa była integralnym elementem projektowania przestrzeni – pełniła funkcję estetyczną, orientacyjną i symboliczną. Motyw ptaka pojawia się w twórczości Gałkiewicza wielokrotnie; sam artysta określał „Synogarlice” jako przedstawienie „lekko skłóconego małżeństwa”. Obiekt funkcjonuje dziś w lokalnym obiegu pod potoczną nazwą „gołąbki” i pozostaje rozpoznawalnym punktem odniesienia dla mieszkańców osiedla.
Autorska refleksja
Wybór „Synogarlic” jako obiektu dokumentacji był dla mnie niemal automatyczny. Wychowywałam się na osiedlu Zarzew i „gołąbki” od zawsze stanowiły stały element mojego codziennego krajobrazu. Rzeźby Gałkiewicza obecne na osiedlu – zarówno „Synogarlice”, jak i znajdujące się w pobliżu „Niemowlę” – mogły pośrednio wpłynąć na moje późniejsze zainteresowanie obiektami w przestrzeni publicznej. Choć w przypadku „Synogarlic” forma była czytelna nawet dla dziecka, pamiętam również inne, bardziej abstrakcyjne realizacje, które od wczesnych lat pobudzały moją ciekawość. Jedną z nich była „Dzianina” profesora Jocza – kolorowa forma widoczna z daleka, potocznie nazywana przez mieszkańców „serem”. Te obiekty funkcjonowały równolegle z codziennością osiedla, nie jako dzieła „do oglądania”, lecz jako naturalne elementy otoczenia. Dziś widzę w nich ważne znaki lokalnej pamięci i dowód na to, jak rzeźba plenerowa może kształtować wrażliwość i relację z przestrzenią od najmłodszych lat.
Statement
„Synogarlice” Michała Gałkiewicza, zrealizowane w 1974 roku na osiedlu Zarzew w Łodzi, są przykładem rzeźby plenerowej wpisanej w codzienny krajobraz wielkopłytowego osiedla. Funkcjonując potocznie jako „gołąbki”, pozostają rozpoznawalnym punktem orientacyjnym i elementem lokalnej pamięci miejsca.
