Autor/ka
dokumentacji
Toasz Smutek
Opis
Neon „Żmigród” ma formę dużej, stylizowanej litery „Ż”, której kształt nawiązuje do sylwetki żmija lub smoka. Forma bezpośrednio odnosi się do nazwy ulicy oraz do jej historycznego kontekstu – średniowiecznego wzgórza Żmigród, miejsca o silnych konotacjach symbolicznych i kulturowych. Obiekt wykonany jest w technologii klasycznego neonu i emituje intensywne zielone światło, widoczne przede wszystkim po zmroku. Neon został umieszczony na bocznej elewacji kamienicy przy ul. Żmigród – wąskiej, historycznej uliczce łączącej ul. Królewską i Bernardyńską, położonej w bezpośrednim sąsiedztwie Starego Miasta, Archikatedry Lubelskiej i Wieży Trynitarskiej. Mimo centralnej lokalizacji, ulica funkcjonuje poza głównymi trasami turystycznymi i zachowuje charakter miejsca peryferyjnego wobec oficjalnej reprezentacji miasta. Celem realizacji było symboliczne „odczarowanie” ulicy Żmigród: zwrócenie uwagi na jej istnienie, nadanie jej nowego znaczenia oraz stworzenie wyrazistego znaku identyfikacyjnego. Neon działa jako punkt orientacyjny i wizualny marker, zachęcający do wejścia w mniej oczywistą, a jednocześnie historycznie gęstą przestrzeń miejską. Projekt został zrealizowany przy wsparciu Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu w ramach programu NEONart. Odbiór społeczny jest zróżnicowany: część przechodniów nie zauważa obiektu, inni odbierają go jako potrzebny impuls ożywiający przestrzeń. W wypowiedziach mieszkańców pojawia się zarówno nostalgia za dawnym, „podwórkowym” charakterem ulicy, jak i nadzieja na jej ponowne społeczne i symboliczne ożywienie.
Autorska refleksja
Neon „Żmigród” funkcjonuje na granicy widzialności: znajduje się w ścisłym centrum Lublina, a jednocześnie w miejscu łatwym do przeoczenia, odsuniętym od głównych ciągów pieszych. Ta ambiwalencja lokalizacji wzmacnia jego znaczenie jako interwencji w przestrzeni niemiejsca. Zielone światło neonu nie dominuje otoczenia, lecz wyłania się z niego, wpisując się w skalę ulicy i jej półprywatny charakter. Obiekt działa jak subtelny znak pamięci i tożsamości – przypomina o zapomnianej historii miejsca, jednocześnie inicjując nową narrację. Neon nie próbuje estetyzować ulicy w sposób spektakularny; raczej punktowo zaznacza jej obecność w miejskiej świadomości. W tym sensie staje się narzędziem zmiany percepcji: z przestrzeni marginalnej w miejsce potencjalnie znaczące, warte ponownego odkrycia przez mieszkańców i przyjezdnych.
Statement
Neon „Żmigród” to przykład niewielkiej, lecz precyzyjnej interwencji artystycznej w przestrzeni miejskiej, która operuje na styku historii, symbolu i codziennego doświadczenia miasta. Umieszczony poza głównymi trasami turystycznymi, działa jak znak zapraszający do zejścia z utartych ścieżek. Pokazuje, że sztuka w niemiejscach nie musi być spektakularna, by skutecznie uruchamiać procesy zmiany – wystarczy, że potrafi wydobyć potencjał miejsca, które dotąd pozostawało na marginesie uwagi.
