Autor/ka
dokumentacji
Martyna Pauli
Opis
„Kompozycja z metalowych rur” to abstrakcyjna rzeźba plenerowa wykonana z cylindrycznych modułów metalowych. Forma oparta jest na silnym pionowym trzonie, z którego asymetrycznie wyrasta rozgałęziona partia górna złożona z krótszych odcinków rur o zróżnicowanych średnicach. Bryła ma charakter modularny, a zmienna gęstość elementów, prześwity i ukośne kierunki sprawiają, że rzeźba zmienia swój odbiór w zależności od punktu obserwacji. Dominującym materiałem są metalowe rury, połączone w jedną konstrukcję, najpewniej przy użyciu technik spawalniczych, charakterystycznych dla praktyki rzeźbiarskiej Józefa Potępy. Powierzchnia obiektu pokryta jest jednolitą, szarą warstwą malarską, uznawaną za wtórną. Formalnie rzeźba przywodzi skojarzenia z organiczną strukturą drzewa lub krzewu, co rezonuje z jej usytuowaniem w przestrzeni parkowej. Obiekt wiązany jest z plenerami rzeźbiarskimi lat 70. XX wieku organizowanymi w Ostrowcu Świętokrzyskim, w których Potępa pełnił funkcję kierownika artystycznego. Rzeźba stanowi przykład praktyki wprowadzania abstrakcyjnych form do przestrzeni publicznej poza instytucjami wystawienniczymi.
Autorska refleksja
Rzeźba Józefa Potępy funkcjonuje w Parku Miejskim jako obiekt jednocześnie centralny i marginalizowany. Usytuowana na okrągłej wyspie zieleni jest dobrze widoczna i łatwa do obejścia, jednak w codziennym użytkowaniu parku pozostaje elementem tła. Jej industrialny materiał i konstrukcyjna forma wprowadzają do krajobrazu rekreacyjnego język rzeźby plenerowej charakterystyczny dla lat 60. i 70. XX wieku, związany z ideą estetyzacji przestrzeni publicznej. Najbardziej czytelnym wymiarem obiektu jest dziś upływ czasu. Wtórne warstwy farby, brak systematycznej opieki konserwatorskiej oraz zanik wiedzy o autorstwie i kontekście powstania sprawiają, że rzeźba traci status dzieła sztuki, stając się enigmatycznym elementem parkowego pejzażu. W odbiorze mieszkańców funkcjonuje głównie poprzez formę i materiał, generując potoczne skojarzenia i nazwy, bez odniesień do historii artystycznej czy ideowej.
Statement
„Kompozycja z metalowych rur” (1973) Józefa Potępy to abstrakcyjna rzeźba plenerowa zbudowana z cylindrycznych elementów metalowych, osadzona w Parku Miejskim im. J. Piłsudskiego w Ostrowcu Świętokrzyskim. Związana z lokalnymi plenerami rzeźbiarskimi lat 70., stanowi przykład wprowadzania nowoczesnej abstrakcji do przestrzeni codziennego użytku. W odbiorze mieszkańców funkcjonuje przede wszystkim jako forma wizualna, bywa określana potocznie jako „metalowy krzew” i kojarzona z przedmiotami codziennymi. Dziś rzeźba ujawnia przede wszystkim proces zanikania znaczeń – od artystycznej interwencji po niemal anonimowy element miejskiego krajobrazu.
