Autor/ka
dokumentacji
Aleksandra Kanarek
Opis
Pomnik Zaślubin Polski z Morzem usytuowany jest w otwartej przestrzeni nadmorskiej Parku im. Stefana Żeromskiego w Kołobrzegu, bez wyraźnego wydzielenia z otaczających go ciągów pieszych i terenów zielonych. Obiekt funkcjonuje w bezpośrednim sąsiedztwie tras spacerowych, a kontakt z nim odbywa się często mimochodem, w trakcie codziennego użytkowania parku. Autorem pomnika jest Wiktor Tołkin. Monument wykonano z żelazobetonu; jego wysokość wynosi około 20 metrów. Dominującym elementem kompozycji jest wertykalna forma stylizowanej flagi, której opadający fragment tworzy prześwit umożliwiający poprowadzenie ciągu pieszego bezpośrednio przez bryłę pomnika. Rozwiązanie to włącza obiekt w układ komunikacyjny przestrzeni parkowej. Dolna część monumentu ma charakter rozbudowanej podstawy opracowanej reliefowo. Płaskorzeźby przedstawiają postacie wojów średniowiecznych oraz żołnierzy Wojska Polskiego, łącząc w jednej kompozycji różne porządki historyczne. W strukturę obiektu wkomponowano również mozaiki o tematyce historycznej oraz inskrypcje pamiątkowe, czytelne z bliskiej perspektywy. Posadzka wokół pomnika została uzupełniona tablicami z nazwami jednostek Wojska Polskiego uczestniczących w walkach o Kołobrzeg oraz granitowymi płytami z herbami miast, stanowiącymi element parkowych ciągów pieszych. Pomnik odnosi się do symbolicznego aktu Zaślubin Polski z Morzem z 18 marca 1945 roku. Został odsłonięty 3 listopada 1963 roku i od tego czasu funkcjonuje w niezmienionej lokalizacji jako element ogólnodostępnej przestrzeni publicznej.
Autorska refleksja
Pomnik Zaślubin Polski z Morzem jest dziś obecny w krajobrazie Kołobrzegu przede wszystkim jako element codziennego użytkowania parku. Jego forma sprzyja kontaktowi w ruchu – przechodzeniu przez obiekt, mijaniu go w trakcie spacerów lub odpoczynku, bez konieczności zatrzymania się czy skupienia uwagi wyłącznie na jego treści symbolicznej. Upamiętniane wydarzenie z marca 1945 roku pozostaje czytelne dzięki formie i inskrypcjom, jednak nie determinuje współczesnych sposobów korzystania z przestrzeni. W porównaniu z wieloma pomnikami historycznymi obiekt operuje skrótem i niedopowiedzeniem, pozostawiając odbiorcy swobodę interpretacji. Dokumentacja koncentruje się na obserwacji relacji pomiędzy monumentalną formą a codziennymi praktykami użytkowania terenu, w których pamięć historyczna funkcjonuje równolegle z rekreacją i tranzytem.
Statement
Pomnik Zaślubin Polski z Morzem w Kołobrzegu upamiętnia symboliczną ceremonię z marca 1945 roku związaną z powojennym odzyskaniem dostępu do Morza Bałtyckiego. Zrealizowany w przestrzeni Parku im. Stefana Żeromskiego, funkcjonuje jako element ogólnodostępnego terenu spacerowego, napotykany w trakcie codziennego użytkowania, bez narzuconego sposobu odbioru.
