Autor/ka
dokumentacji
Anna Kaznodziej
Opis
„Motanka” to wielkoformatowy mural trójwymiarowy obejmujący dwie kondygnacje jednopiętrowego budynku przy ulicy Wygodnej 20 w Łodzi, w którym mieści się dom dziecka. Praca zajmuje zachodnią elewację budynku i jest widoczna od strony ulicy. Autorem muralu jest ukraiński artysta Oleksij Voiskam, znany jako Alex Maksiov. Realizacja powstała jako gest podziękowania dla mieszkańców Łodzi za pomoc udzieloną dzieciom ewakuowanym z Ukrainy po rozpoczęciu rosyjskiej agresji w 2022 roku. Mural miał być również symbolicznym darem dla dzieci zamieszkujących dom dziecka oraz próbą przybliżenia mieszkańcom Łodzi elementu ukraińskiej kultury ludowej, jakim jest motanka — lalka talizman, pełniąca funkcję ochronną i przynosząca pomyślność. Motanki wykonywane są bez użycia ostrych narzędzi, nie posiadają twarzy i mogą być tworzone z określoną intencją, która według tradycyjnych wierzeń wpływa na ich późniejsze działanie. Jednym z deklarowanych celów realizacji było również zwrócenie uwagi na potrzeby dzieci z domów dziecka. Budynek przy ulicy Wygodnej jest niepozorny i nie wyróżnia się w otoczeniu, a mural wprowadza do tej przestrzeni wyraźny akcent wizualny, czyniąc miejsce bardziej rozpoznawalnym. Praca funkcjonuje poza centrum miasta, w obszarze pozbawionym ruchu turystycznego, co wpływa na jej odbiór i sposób obecności w przestrzeni publicznej.
Autorska refleksja
Obecność muralu „Motanka” prowokuje pytania o granicę pomiędzy darem a ekspozycją. Budynek, który wcześniej niczym się nie wyróżniał, stał się celem wizyt osób przyjeżdżających specjalnie, by zobaczyć mural i wykonać dokumentację fotograficzną. Miałam wrażenie, że zainteresowanie dziełem może jednocześnie oznaczać wystawienie mieszkańców budynku na niechcianą uwagę, gdy obiektyw aparatu obejmuje nie tylko mural, lecz także okna domu dziecka. Jednocześnie trudno jednoznacznie ocenić odbiór pracy przez lokalną społeczność. W przestrzeni fizycznej brak było osób, z którymi można by porozmawiać, natomiast w Internecie pojawiają się nieliczne, przeważnie pozytywne komentarze. O pewnej akceptacji może świadczyć fakt, że mural od kilku lat nie został zdewastowany, mimo łatwej dostępności. Praca rezonuje ze mną również na poziomie osobistym. Część mojej rodziny pochodzi z okolic Kijowa, a w swojej praktyce artystycznej od dłuższego czasu zajmuję się tematami talizmanów i matrylinearnych form pamięci. Motanka, jako obiekt ochronny i symboliczny, powraca także w warsztatach, które prowadzę, stając się nośnikiem opowieści o przodkiniach. W tym sensie mural działa dla mnie jako znak zmiany, jaka zaszła w mieście po 2022 roku — zmiany, która z czasem stała się codziennością.
Statement
„Motanka” to mural zrealizowany w 2022 roku przez Oleksija Voiskama (Alex Maksiov) na budynku domu dziecka przy ulicy Wygodnej w Łodzi. Praca odwołuje się do tradycyjnej ukraińskiej lalki talizmanu i powstała jako gest solidarności oraz podziękowania za pomoc udzieloną osobom ewakuowanym z Ukrainy. Umieszczona poza centrum miasta, w niepozornej przestrzeni osiedlowej, wprowadza w nią wątki pamięci, ochrony i międzykulturowego dialogu.
