Autor/ka
dokumentacji
Ewa von Gottberg
Opis
Instalacja składa się z czterech stalowych, abstrakcyjnych figur o wysokości około 3 metrów, z których jedna osiąga wysokość 3,3 metra. Rzeźby wykonane są z nieregularnych, spawanych płatów stali nierdzewnej; każda z nich waży około 400 kg i została ustawiona bez fundamentów. Formy są antropomorficzne, lecz pozbawione twarzy, rąk i detali. Nie tworzą zwartej grupy ani rytmu kompozycyjnego – stoją obok siebie, każda zwrócona w inną stronę, nie wchodząc ze sobą w bezpośrednią relację. Instalacja ma charakter stały i jest pierwszą realizacją Magdaleny Abakanowicz w przestrzeni publicznej Warszawy. Tytuł „Rozdroże 2010” odnosi się do pierwotnie planowanej lokalizacji na Placu na Rozdrożu. Ze względów technicznych – ciężaru rzeźb i warunków infrastrukturalnych – instalację ostatecznie ulokowano w Parku Traugutta. Realizacja powstała w kontekście starań Warszawy o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2016.
Autorska refleksja
„Rozdroże 2010” odczytuję jako wizualny zapis stanu zawieszenia. Cztery figury stoją blisko siebie, lecz każda pozostaje osobna – nie komunikują się, nie tworzą wspólnoty, nie wskazują kierunku. To postacie obecne poprzez nieobecność, masywne i ciężkie, a jednocześnie niepełne, jakby okaleczone. Rozdroże funkcjonuje tu jako stan egzystencjalny: moment wyboru, niepewności i braku jednoznacznej drogi. W kontekście Cytadeli Warszawskiej pojęcie to przestaje być abstrakcyjne – staje się historycznym doświadczeniem decyzji pomiędzy podporządkowaniem a oporem, pomiędzy przetrwaniem a konsekwencjami wyboru. Materiał – zimna, industrialna stal – wzmacnia sens ciężaru historii i doświadczeń przemocy XX wieku. Poszarpane, nierówne powierzchnie mówią o odporności połączonej z raną. Figury nie idą i nie gestykulują; trwają w bezruchu, jakby utkwiły w momencie decyzji, który może trwać całe życie. Umiejscowienie rzeźb pomiędzy parkiem a arterią komunikacyjną czyni je bytami „pomiędzy”: nie należą ani do natury, ani do infrastruktury. W tym zawieszeniu ujawnia się charakterystyczna dla Abakanowicz wizja człowieka – samotnego w zbiorowości, pozbawionego indywidualnych cech, zredukowanego do materii i ciężaru istnienia.
Statement
„Rozdroże 2010” Magdaleny Abakanowicz to stała instalacja w Parku Traugutta, w której cztery stalowe figury funkcjonują jako bezimienni świadkowie stanu zawieszenia. Umieszczone na granicy zieleni i hałaśliwej arterii miejskiej, nie tworzą wspólnoty ani narracji – każda zwrócona jest w inną stronę. Praca nie upamiętnia konkretnego wydarzenia i nie narzuca interpretacji. Ukazuje egzystencjalne i historyczne rozdroże jako stan trwania, niepewności i samotności w zbiorowości. W tym kontekście rzeźby działają nie jako pomnik, lecz jako cicha, materialna obecność wpisana w pamięć miejsca.
