Powrót do wszystkich
„(Re)konstrukcje” Magdaleny Sobolskiej układają się w wielogłos o współczesnym kolażu w Polsce. Zbudowany z rozmów z artystami, z oglądu ich środowisk pracy i z własnej praktyki autorki. Publikacja zbiera różne sposoby używania tego medium. Od pracy analogowej po działania cyfrowe i przestrzenne, od indywidualnych strategii po kolektywne obiegi obrazów. Wspólnym polem pozostaje świadome operowanie fragmentem, wyborem, cięciem, przesunięciem i ponownym zestawieniem materiału wizualnego.
Książka funkcjonuje równocześnie jako narzędzie porządkowania i jako interwencja w widzialność kolażu. Pokazuje skalę pracy, która zwykle pozostaje rozproszona i słabo obecna w instytucjach, mimo że dotyczy podstawowych mechanizmów budowania obrazu i znaczenia. Kolaż pojawia się tu jako praktyka, która pracuje na już istniejących materiałach i jednocześnie zmienia ich obieg. Wprowadza je ponownie do dyskusji, reorganizuje ich sensy, odsłania ukryte napięcia między obrazami i narracjami.
Książka prezentuje bogactwo możliwości zawartych w tej sztuce plastycznej. Magdalena Sobolska łączy perspektywę artystki, dla której kolaż jest głównym językiem wyrazu, z perspektywą kulturoznawczą. Stworzone sylwetki twórców przeplatają się z krytyczną analizą zjawisk kulturowych, społecznych oraz rynku sztuki. „(Re)konstrukcje” to próba przybliżenia czytelnikom kolażu jako techniki na wskroś współczesnej, której esencja zbliżona jest do dynamiki czasów, w których przyszło nam żyć.
Ta książka to MANIFEST:
Kolaż jest pełnoprawnym językiem
artystycznego wyrazu.
Kolaż to wielowymiarowa technika plastyczna.
Kolaż jest medium nieustającego dialogu
ze światem, jego obrazami, artefaktami
i innymi tekstami kultury.
Kolaż jest rozdzieraniem panujących narracji
i sklejaniem rewolucyjnych wizji przyszłości.
Kolaż jest sztuką podejmowania decyzji,
tkania precyzyjnych ścieżek skojarzeń
oraz snucia opowieści.
Kolaż bywa wyrazem zachwytu,
ale jest też krytyką zastanego porządku.
Kolaż może być wizualnie
czystą formą lub abstrakcją.
Sztuka Kolażu.
Fragmenty wstępu:
Książka „(Re)konstrukcje” jest manifestem artystycznym, wyraża moją fascynację kolażem, jego możliwościami,rozmaitością środków wyrazu, jakie mogą mieścić się w jego obrębie.W trakcie tworzenia esejów, z których składa się niniejsze opracowanie, towarzyszyła mi determinacja, żeby możliwie szeroko przedstawić współczesny kolaż – rozgrywający się w Polsce „tu i teraz”. Chciałam ukazać rozłożysty wachlarz możliwości techniczno-narracyjnych tego medium.W tekstach sprzeciwiam się również temu, w jaki sposób postrzegany jest dziś kolaż. Mówi się o nim jako o niepoważnej technice,przypisuje mu się poślednie znaczenie i miałką tematykę. Wszystko to przekłada się na śladową widoczność kolażu w instytucjach sztuki.
„(Re)konstrukcje” to zapis moich podróży: tych dosłownych i tych, które odbyły się w rozważaniach oraz dyskusjach. (…) Dziesięciu artystów odwiedziłam w ich pracowniach –w Warszawie, Łodzi, Gdańsku oraz Uszkowcach. Z czterema kolejnymi rozmawiałam on-line, a z jedną z artystek, dzięki zrządzeniu urlopowego losu, spotkałam się w swojej pracowni.
Jak i w innych dziedzinach sztuki, tak i w kolażu panuje różnorodność na wielu płaszczyznach. Artyści zasiedlający strony tej książki stosują rozmaite techniki, reprezentują odmienne podejścia do posługiwania się tym medium, wybierają różne tematy dla swoich dzieł, w inny sposób pozyskują wykorzystywane materiały. Wśród tych twórców znajdują się tacy, którzy pracują analogowo, cyfrowo, a także łączą obie te techniki. Wielu z nich kreuje dzieła w dwóch wymiarach,zaś niektórzy sięgają po bardziej przestrzenne formy wyrazu, w tym – asamblaż. Pomimo wielu różnic, sztukę uprawianą przez wszystkie wybrane przeze mnie osoby łączy jeden ważny aspekt. Z mojej perspektywy jest on kluczowy:artyści świadomie sięgają po to właśnie medium, przyglądają mu się,zastanawiają się, czym ono jest i czym może się stać oraz jak każdy i każda z nich definiuje jego esencję.
(…)
W trakcie mojej wystawy „257 kroków na siedząco”, będącej częścią Fringe Warsaw 2025, jeden z odwiedzających zapytał mnie, czy sądzę, że kolażowi (papierowemu) „grozi wyginięcie” – w końcu coraz więcej czasopism przechodzi w tryb wyłącznie on-line. Nie mam takich obaw, nie tylko ze względu na możliwość tworzenia cyfrowo, ale także ze względu na niezliczone masy magazynów, które już wydrukowano. Mam tu zresztą na myśli nie tylko gazety, ale też wszystkie inne obiekty, pierwotnie pełniące inne funkcje, a które mogą ostatecznie trafić do naszych dzieł. W dobie kapitalizmu i nadprodukcji, będących jednymi z przyczyn niszczenia środowiska naturalnego, kolaż to medium,w którego esencję wpisują się idee i postawy na wskroś ekologiczne. Tworząc w tej technice artystycznej, używamy najczęściej tego, co kupione w drugim obiegu, zmagazynowane przy innych okazjach,znalezione, podarowane, odratowane od wyrzucenia na śmietnik(a czasem wręcz z niego wyciągnięte). Ponadto kolaż to sposób patrzenia na świat i bycia w nim obecnym oraz uważnym. Gdy sięgamy po wypełniające go rozmaite artefakty, nie tylko tworzymy nowe z tego, co zastaliśmy, ale i przywracamy to, co zostało zapomniane. W tym natłoku rzeczy, myśli i wciąż przeobrażających się struktur kulturowo-społecznych, kolaż jawi mi się jako dziedzina na wskroś współczesna.